Lekcija 19
Kalkala pri stajanju
Sufara, lekcija 19 (Qaf) · Sufara, lekcija 30 (Ta) · Sufara, lekcija 9 (Ba) · Sufara, lekcija 25 (Džim) · Sufara, lekcija 4 (Dal)
Sadržaj lekcije (6)
Pravilo
Kalkala (قَلْقَلَة) je odskakanje harfa sa sukunom¹. Harfova kalkale je pet, sabrani su u قُطْبُ جَدٍّ: kaf (ق), ta (ط), ba, džim, dal². Dva dijela govornog organa se dotaknu i brzo odbiju jedan od drugog, bez zadržavanja i bez priljubljivanja³.
Arapi kažu تَقَلْقَلَتِ الْقِدْرُ: „lonac je odskočio na vatri“, kao kad se lonac trese dok vrije⁴. Ta (ت) nije harf kalkale: kod njega se pušta zrak, a kod dala i ta (ط) ne⁵. Ishodište i svojstva svakog od ovih harfova: lekcija 7, lekcija 8, lekcija 9.
Izvori iz predavanja (4)
Sakin, mukalkal i muteharrik
Izvori iz predavanja (3)
Dva stepena kalkale
Velika kalkala (kubra) je na harfu kalkale na kraju riječi kad se tu završava govor, tj. kad se stane⁹. Npr. pri stajanju na , أَحَدٌ, , ¹⁰.
Mala kalkala (sugra) je kad je harf kalkale u sredini riječi ili u sredini govora. Odskakanje je slabije nego na kraju¹¹. Npr. يَقْبِضُ, , , ¹². I je mala kalkala, iako je kaf (ق) na kraju riječi, jer se govor nastavlja¹³.
Kalkala i tešdid. Kad je harf kalkale sa tešdidom u sredini riječi, kalkale nema¹⁴. Kad se stane na harf kalkale sa tešdidom na kraju riječi, kalkala mora biti: ¹⁵. Kalkala se tada vrši na drugom harfu, jer se prvi uklapa u njega, i primjenjuje se isto kao bez tešdida, npr. ¹⁶.
Izvori iz predavanja (5)
Dopuna
Kalkala ima tri stepena: najjača je na kraju riječi sa tešdidom pri stajanju (), srednja na kraju riječi bez tešdida ( 112:3), a najslabija u sredini riječi (خَلَقْنَا)¹⁷.
Izvori iz predavanja (1)
Kad nema kalkale
Kad se harf kalkale uklopi (idgam) u isti ili blizak harf, kalkale nema. Kad bi se izgovorila kalkala, ne bi bilo uklapanja¹⁸. Npr. , , , ¹⁹. Uklapanje je obrađeno u lekcija 35.
Izvori iz predavanja (2)
Pazi
Ko na kalkali otvori vilicu, dobije harekat: ، ، ، أَقَ umjesto أَبْ، أَدْ، أَجْ، أَقْ. Dovoljno je odvojiti dva dijela, ne previše²⁰.
Kalkala se pomiješa s harekatom: kao „lekade kane“ ili „lekadu kane“, , ²¹.
Kalkala se završi hemzetom, kao da se glas prekine glasnim žicama: أَحَدٌ i ٱلصَّمَدُ²².
Kalkala se produži²³.
Poslije kalkale se napravi prekid i riječ se presiječe napola: يَقْبِضُ, , ²⁴.
Dva dijela se priljube i pusti se zrak, pa se kalkala izgubi i harf se promijeni: ba postane naše „p“ u لَهَبࣲ, džim postane „ž“, dal postane ta (ت)²⁵.
Izvori iz predavanja (5)
Nekoliko pitanja iz ove lekcije. Sa 75 % tačnih lekcija je naučena, a pitanja ulaze u ponavljanje.